Powszechnie wiadomo, że podstawą bezpiecznego nurkowania jest  odpowiedni poziom umiejętności. Jednak wyszkolenie to tylko połowa sukcesu - równie ważny jest sprawny sprzęt, od którego w czasie nurkowania zależy nasze życie w obcym dla nas środowisku jakim jest woda. Bez prawidłowo działającego automatu do nurkowania, zwanego w nomenklaturze technicznej regulatorem zapotrzebowania, nurkowanie nie może być realizowane w sposób bezpieczny. Serwis automatów jest więc czynnością o której nie powinniśmy zapominać w trakcie przygotowań do sezonu nurkowego. Poszczególni producenci sprzętu nurkowego określają, kiedy powinien być on poddany procedurom serwisowym a także, jakie czynności serwisowe powinny zostać okresowo wykonane przez serwisanta.

Dlaczego automaty nurkowe wymagają serwisu?

Odpowiedź na wyżej postawione pytanie jest oczywista: serwis jest wymagany aby zapewnić bezawaryjną pracę i prawidłowe działanie automatów. Ponadto serwis znacząco przedłuża żywotność automatu. Prawidłowo serwisowany automat, przy odpowiednim użytkowaniu będzie ci służył bezawaryjnie przez wiele lat. 

Brak systematycznego serwisu automatu nurkowego może zagrażać bezpieczeństwu w trakcie nurkowania. W przypadku uszkodzenia głównego automatu czy sytuacji braku gazu u Twojego partnera, niesprawny zapasowy automat (octopus) może doprowadzić do bardzo niebezpiecznej sytuacji. Nieprawidłowo działający II stopień może również powodować dyskomfort przy użytkowaniu lub wycieki czynnika oddechowego. Jednocześnie pogarszający się stan, spowodowany brakiem odpowiedniego serwisu, może narazić Cię na większe koszty naprawy.

Do bezawaryjnej pracy automatu dochodzi jeszcze kwestia formalna. Odpowiednio przeprowadzony, coroczny serwis, jest często warunkiem ciągłości gwarancji jakiej udzielił producent. Potwierdzeniem prawidłowo wykonanego serwisu jest odpowiedni wpis do książki serwisowej lub gwarancyjnej lub protokół po przeprowadzonych czynnościach serwisowych. Brak spełnienia tego wymogu może pozbawić cię możliwości skorzystania z prawa do reklamacji w przypadku awarii.

Jak często serwisować automaty?

Każdy z producentów ma swój zbiór zaleceń dla użytkowników. Większość zaleca serwis automatu nurkowego co 100 godzin lub raz w roku w przypadku normalnego użytkowania.

Jeśli sprzęt użytkowany jest w bardzo słonej wodzie lub ciężkich warunkach (zamulenie, zapiaszczenie) lub gdy użytkownik zaobserwuje jedną z opisanych niżej sytuacji, warto znacznie szybciej oddać automat do autoryzowanego serwisanta.

• - I stopień uległ zalaniu podczas nurkowania w słodkiej wodzie,

• - po nurkowaniu w słonej wodzie automaty nie zostały wypłukane w wodzie słodkiej,

• - podczas płukania zestawu do środka I stopnia dostała się słodka woda,

• - płukałeś automat z wciśniętym bypassem na II stopniu,

• - wróciłeś z safari czy tygodnia nurkowego w rejonie dużego zasolenia wody, np. Egipt.

Jeśli automat (najczęściej dotyczy to puszki II stopnia) zostanie zanieczyszczony przez piasek, skrystalizowaną z wody sól lub osady np. wapienne może szybko zniszczyć elementy automatu oraz spowodować w następstwie wysokie koszty naprawy z uwagi na konieczność wymiany uszkodzonych części. Prewencyja zawsze jest tańsza niż usuwanie skutków.

Są sytuacje, w których bezwzględnie powinieneś zrezygnować z nurkowania i przekazać regulator do serwisu:

• - automat wykazuje objawy uszkodzenia, wzbudza się bez przyczyny,

• - stwierdziłeś, że automat był użytkowany z zanieczyszczoną butlą, np. z olejem czy rdzą,

• - zauważyłeś pod wodą wycieki powietrza, z pierwszego lub drugiego stopnia, okolicy manometru lub węży,

• - opory oddechowe są znacznie zwiększone,

• - I stopień uległ zalaniu w słonej wodzie,

• - dźwignia regulacji oporów oddechowych lub efektu Venturiego nie działa lub wymaga użycia dużej siły,

• - uszkodzony mechanicznie został sam automat, manometr, węże niskiego lub wysokiego ciśnienia,

• - na zestawie znajduje się duża ilość nalotu z soli lub zielona patyna,

• - zablokowaniu uległy ruchome części automatu, obrotowa głowica, kątówki itp.

Jeśli automat nie był używany przez dłuższy czas - również powinien zostać przekazany do serwisu. W regulatorze, poddane stałemu naciskowi sprężyny, elementy gumowe uszczelnień takie jak oringi czy membrany ulegają starzeniu i trwałym odkształceniom. Podobne zmiany zachodzą w komorze wysokiego ciśnienia. Również pewne typy smarów ulegają utlenieniu/odparowaniu co skutkuje brakiem prawidłowego smarowania kluczowych elementów które jest niezbędne do prawidłowej pracy całego układu.

Co się dzieje z automatem nurkowym przy braku regularnego serwisu

Jak już wspomnieliśmy na wstępie - regularny serwis ma ogromne znaczenie w temacie bezawaryjnej pracy i długiej żywotności automatu. Zdarza się, że do serwisu trafiają automaty, które nie widziały się z serwisantem od bardzo długiego czasu ;) Po otworzeniu takiego "zapomnianego" automatu najczęściej widzimy:

• - zniszczony, zakamieniony, czy nawet zapleśniały filtr powietrza w I stopniu,

• - uszkodzone lub sparciałe elementy uszczelnień HP i LP, membrany. Mogą powodować różnego rodzaju nieszczelności, wycieki czy nawet całkowitą awarię automatu pod wodą,

• - wewnątrz I stopnia może znajdować się woda. Zwiększa to znacząco ryzyko zalodzenia automatu przy dużym wydatku i ryzyko gwałtownej utraty czynnika oddechowego,

• - sól, piasek lub osady (np. wapienne) mogą rysować/szlifować elementy ruchome wewnątrz automatu powodując nieszczelności i trwałe uszkodzenie poszczególnych elementów regulatora które nie wchodzą w skład Service Kitu,

• - kamień, który zebrał się na gwintach może uniemożliwić nieinwazyjne i delikatne otwarcie automatu w celu dokonania serwisu.

Komu powierzyć automaty do serwisu?

Serwisowanie automatów nurkowych jest zajęciem wymagającym szczególnej staranności, wiedzy oraz atestowanego sprzętu. Od serwisanta wymagana jest duża dokładność oraz wysoka kultura techniczna. Tu nie ma miejsca na "drogę na skróty". Umiejętności i wiedzę z zakresu obsługi regulatorów zapotrzebowania weryfikuje producent danego typu automatów oddechowych wydając autoryzacje. Gwarantuje to wysoką jakość, użycie odpowiednich narzędzi, oryginalnych Service Kitów. Autoryzacja najczęściej nie jest bezterminowa - dzięki temu mamy pewność, że osoba odpowiedzialna za Twój automat jest rozwija i aktualizuje poziom wiedzy. Przed powierzeniem automatu w ręce konkretnego technika serwisowego zapytaj o aktualne szkolenia i autoryzację producenta Twojego regulatora. Porozmawiaj osobiście z serwisantem - to od jego pracy zależy Twoje bezpieczeństwo pod wodą!!!